Showing posts with label нээлттэй эх. Show all posts
Showing posts with label нээлттэй эх. Show all posts

2013/06/07

Монгол Бичиг (өнөөгийн байдал)

Зиа хө аль гурван жилийн өмнө Монгол бичгээ Оцон шувуу болон Хазсан алим дээр дэмжүүлэх гэж бичсэн нөхөөс маань цаашаа дэлгэрж явсаар байгаад ямарч байсан нэлээд олон систем дээр Монгол бичиг ашиглах боломжтой болов. Хүмүүст хэрэг болох болов уу гээд хаана дэмжлэг орсон болон түүнийг яаж ашиглах талаар бичхээр шийдлээ.

Linux

Убунту 13.04-өөс эхлээд Монгол бичиг элдэв бусын нөхөөс суулгахгүйгээр шууд цаанаасаа дэмжигдэж байгаа. Бусад Оцон шувуунууд ч гэсэн ялгаагүй дэмжиж байгаа байх. Ашиглахын тулд мэдээж фонт суулгасан байх ёстой. МонБайти, МонголФонт гэх мэт дурын фонт ашиглаж болно.

Мэдээж Оцон Шувуу дээр босоо бичиж болохгүй. Мөн NNBS-ын дараа орсон үсэг буруу хувирж байгаа, үүнийг засах нөхөөсийг Панго руу оруулсан, удахгүй засагдах байх.

Галт Үнэг

Галт Үнэг өнгөрсөн жилээс эхлээд Харфбуз ашигладаг болсон. Дэмжлэг дээр ацаг шүдний ямар нэгэн алдаа байхгүй, гэхдээ одоохондоо босоо бичих боломжгүй. Туршиж үзмээр байгаа бол энэ линк дээр дараарай.

Хазсан Алим дээр
Оцон Шувуу дээр
Андройд дээр

Chrome

Хром бас Галт Үнэгтэй адил өнгөрсөн жилээс эхлээд Харфбуз ашигладаг болсон. Туршиж үзмээр байгаа бол энэ линк дээр дараарай. Босоо бичиж болно, гэхдээ араа шүдний алдаа байгаа. Оцон Шувуу дээр байгаа алдаатай адил NNBS-ын дараа орсон үсэг буруу хувирж байгаа. Энэ алдаа хэзээ засагдах нь тодорхойгүй. Хром дээр Монгол бичиг хэрхэн ашиглах зааврийг Webkit гэсэн хэсгээс хараарай.

Хазсан Алим дээр
Оцон Шувуу дээр
Андройд дээр

Opera

Opera (Opera Next гэж нэрлээд байх шиг байгаан) энэ жилээс эхлээд Хромын Webkit ашигладаг болсон. Тиймээс Монгол бичгийн дэмжлэг Хромтой яаг адилхан байгаа.

OperaNext Хазсан Алим дээр
OperaNext Андройд дээр

Safari

Safari Монгол бичиг дэмжиж байгаа. Энэ дэмжлэг гэхдээ миний оруулсан нөхөөстэй ямар ч хамаа байхгүй. Японд байдаг хэдэн өвөр Монгол нөхдүүд AAT хэмээх font technology ашиглаад  үүнийг шийдсэн байгаа. Босоо бичиж болно, мөн ямар нэгэн ацаг шүдний алдаа байхгүй. Туршиж үзмээр байгаа бол энэ линк дээр дараарай. Safari дээр Монгол бичиг хэрхэн ашиглах зааврийг Webkit гэсэн хэсгээс хараарай.

Safari Хазсан Алим

WebKit дээр Монгол бичиг хэрхэн ашиглах

Галт Үнэгээс бусад бүх хөтчүүд WebKit (Safari, Chrome, OperaNext) ашиглаж байгаа. WebKit Монгол бичиг гайгүй дэмжих боловч хажуугаар нь нэлээд хэдэн алдаатай:
  1. Хром болон OperaNext дээр NNBS-ын дараа орсон үсэг буруу хувирж байгаа. Үүнийг одоохондоо аргалах арга байхгүй.
  2. WebKit Хазсан Алим дээр OpenType-ыг биш харин AAT-ыг default font technology-оор ашиглаж байгаа. Үүнийг өөрлчөхийн тулд -webkit-font-feature-settings: "ccmp"; гэж шал дэмий комманд дуудаж OpenType-ыг идэвхжүүлнэ.
  3. Босоо бичиж байгаа тохиолдолд саяхнаас glypth 90° буруу иргэдэг алдаа гарсан байгаа. Үүнийг -webkit-text-orientation: sideways-right; ашиглаж аргална.
Дээрх 2 workaround-ыг нийлүүлээд мөн Монгол фонт нетээс таддаг CSS (Safari ашиглаж байгаа бол mnglwhiteotf.ttf-ыг mnglwhiteaat.ttf-аар солиорой):



Ямар ч байсан нэг үеээ бодвол Монгол бичгийн дэмжлэг нэлээд сайжирсан байгаа. Энэ хэдэн ацаг шүдний алдаа засагдаад, Галт Үнэг дээр босоо бичиг дэмжигдчихвэл тэгээд болчих гээд байна даа...

2012/10/06

Монгол бичиг ба Галт Үнэг

Яаг одооноос хоёр жилийн өмнө бидний хэдэн нөхөд Оцон Шувуу болон Хазсан Алим дээр Монгол бичиг дэмжүүлдэг баатар болцгоовоо. Зарим нь фонт хийнэ гээд харин би ОпенТайп энжайн дээр Монгол бичгийн дэмжлэг оруулахаар боллоо. Тухайн үед нээлттэй эхийн Панго болон ИЦУ гэсэн хоёр энжайн байв. Эхний ээлжинд Панго дээр Монгол бичгээ дэмжүүлээд албан ёсоор оруулах гэтэл Пангог хөгжүүлэгч Иран нөхөр Панго хуучирсан оронд нь Харфбуз гэж шинэ энжайн хийж байгаа тиймээс Панго дээр ямар нэгэн өөрчлөлт оруулахгүй гэв. За тэгэхээр нь тэр Харфбуз дээр нь Монгол бичгийн дэмжлэг орууллаа. Тэгсэн удалгүй нөгөө Иран нөхөр чинь Гүүглд ажил орчихвоо. Ажил нь ч ихэдсэн юм уу зав нь ч болдоггүй юм уу мань нөхөр Харфбуздаа гар бага хүрдэг болсон учир Харфбуз нь бэлэн болдоггүй ээ. Тэгэхээр нь хүлээж ядаад Убунту д зориулж хэдэн Панго нөхөөс бичвээ. За тэгээд хүлээгээд л байлаа хүлээгээд л байлаа хүлээсний эцэст харин Галт Үнэг Монгол бичгийн дэмжлэг орсон Харфбуз хувилбарыг ашиглаж эхэллээ.

Галт Үнэг дээр Монгол бичиг ашиглахын тулд та хамгийн сүүлийн хувилбарыг нь суулгасан байх ёстой. Хэрвээ та сүүлийн хувилбарыг нь суулгасан бол about:config дээрээ gfx.font_rendering.harfbuzz.scripts гэсэн тохиргоог Хазсан Алим дээр gfx.font_rendering.harfbuzz.scripts = 87 гэж харин Оцон шувуунд gfx.font_rendering.harfbuzz.scripts = 23 гэж тус тус өөрчлөөрэй. Үүнээс гадна та мэдээж Монгол бичгийн фонт суулгасан байх хэрэгтэй.

Оцон Шувуу дээр харагдах байдал:


Хазсан Алим дээр харагдах байдал:

2010/11/18

Убунту 10.10 дээр Монгол бичиг

Убунтугийн 10.10 дээр доорх командуудыг бүрхүүл дээр дарааллаар нь оруулаад Монгол бичгээр бичиж/уншиж болно.
  1. sudo apt-get install build-essential devscripts ubuntu-dev-tools debhelper dh-make diff patch cdbs quilt gnupg fakeroot lintian pbuilder piuparts
  2. sudo apt-get install gnome-pkg-tools gir1.0-gtk-2.0 libthai-dev chrpath gobject-introspection libgirepository1.0-dev libglib2.0-doc libfreetype6-dev libx11-dev libxrender-dev libxt-dev libxft-dev libfontconfig1-dev libcairo2-dev
  3. apt-get source pango1.0
  4. cd pango1.0-1.28.1
  5. wget --no-check-certificate https://github.com/tugstugi/mongolian-script/raw/master/pango/modules/mongolian/ubuntu_maverick_meerkat.patch
  6. patch -p1 < ubuntu_maverick_meerkat.patch
  7. debuild
  8. cd ..
  9. sudo dpkg --install *.deb
Үүний дараа та МонголБайти фонт суулгах хэрэгтэй. Виндөүс үйлдлийн системтэй бол Фонт хадгалдаг хавтас дотор нь monbaiti.ttf гэсэн файл бий. Энэ фонтоо Убунту дээр доорх командуудаар суулгана:
  1. cp monbaiti.ttf ~/.fonts
  2. fc-cache -f -v
Одоо та төмрөө унтрааж асаавал таны Убунту дээр Монгол бичиг зөвөөр дүрслэгдэх болно. Убунту 10.04 дээр Монгол бичгээр бичье гэвэл эндээс уншаарай.

2010/09/08

Убунту дээр Монгол бичиг

Хэдэн сарын өмнө Гномын ашигладаг Панго хэмээх фонт энжайн дээр Монгол бичгийг дэмжүүлсэн билээ. Харамсалтай энэ Панго хуучраад шинээр Харфбуз гэж шинэ энжайн гарч ирж байгаа тул Пангогийн кодод өөрчлөлт оруулж болохгүй гэнэ. Нацаг анд маань Харфбузд дэмжлэг оруулах төлөвлөгөөтэй байгаа. Тэр хүртэл та Убунтугийн 10.4 гэсэн хувилбартай бол доорх командуудыг бүрхүүл дээр дарааллаар нь оруулаад Монгол бичгээр бичиж болно.
  1. sudo apt-get install build-essential devscripts ubuntu-dev-tools debhelper dh-make diff patch cdbs quilt gnupg fakeroot lintian pbuilder piuparts
  2. sudo apt-get install gnome-pkg-tools gir1.0-gtk-2.0 libthai-dev chrpath gobject-introspection libgirepository1.0-dev libglib2.0-doc libfreetype6-dev libx11-dev libxrender-dev libxt-dev libxft-dev libfontconfig1-dev libcairo2-dev
  3. apt-get source pango1.0
  4. cd pango1.0-1.28.0
  5. wget --no-check-certificate https://github.com/tugstugi/mongolian-script/raw/master/pango/modules/mongolian/ubuntu_lucid_lynx.patch
  6. patch -p1 < ubuntu_lucid_lynx.patch
  7. debuild
  8. cd ..
  9. sudo dpkg --install *.deb
Үүний дараа та МонголБайти фонт суулгах хэрэгтэй. Виндөүс үйлдлийн системтэй бол Фонт хадгалдаг хавтас дотор нь monbaiti.ttf гэсэн файл бий. Энэ фонтоо Убунту дээр доорх командуудаар суулгана:
  1. cp monbaiti.ttf ~/.fonts
  2. fc-cache -f -v
Одоо та төмрөө унтрааж асаавал таны Убунту дээр Монгол бичиг зөвөөр дүрслэгдэх болно. Gedit дээр Монгол бичиг иймэрхүү байдалтай харагдаж байна: PS: Убунту дээр Манж ч юм уу нэг фонт дагалдаж ирдэг бололтой. Яаг ямар нэртэй фонт болохыг мэдэж чадсангүй. Тиймд та программууд дээрээ фонтоороо Монгол Байтиг сонгоорой.

2010/09/03

Монгол бичгийн дэмжилт: Дараагийн Алхам

Нацаг анд маань Монгол бичгийн бүх дүрмийг нэг мөсөн хүснэгт маягаар цуглуулж түүгээрээ энжайн зөв ажиллаж байгаа эсэхийг шалгаад дараа нь Монгол бичгийн дэмжлэгийг нэг мөсөн албан ёсоор оруулъя гэсэн учир сүүлийн гурван сар энэ талаар оролдсонгүй. Андыг хүлээсээр байгаад сүүлдээ залхсан тул Хазсан Алимны Ирвэс үйлдлийн систем дээр ААТ хэмээх фонт технологи ашиглан Монгол Бичгийг дэмжүүлэв. Доорх дэлгэцийн агшин Сафари хөтөч Монгол бичгийг хэрхэн харуулж байгааг үзүүлнэ. Энэ фонт технологи маань элдэв бусын энжайн ашигладаггүй, харин үсэг солих дүрмээ state machine хэлбэрээр фонт дотроо хадгалдаг. Иймд та Хазсан Алим дээр Монгол бичгээр бичихийн тулд зөвхөн дээрх фонтыг суулгахад хангалттай. Одоогийн байдлаар дээрх фонт маань Майкрософт компанийн Байти фонтын глип ашигласан тул тараах боломжгүй байгаа. Харин та үсэг солих дүрмийг нь эндээс харaaрай. Удахгүй ОпенМН багтай хамтарч МонголБичиг2.0 фонтын глип ашиглан МонголБичиг3.0 фонт гаргах болно. Тэр хүртэл удахгүй байх гэж найдаж байна.

2010/06/10

Чөтгөрийн зүрхэнд хүрэх замд ...

За надад бол мэргэн цоохор, бусдад бол эрээн цоохор байж болох нэг юм энд сараачаад орхие.

FreeBSD үйлдлийн системийг үүнээс хойш чөтгөр гэж нэрлэе.

За тэгэхээр чөтгөрийн цөмийн эх код нь /usr/src/sys санд байдаг. Цөмийн эх кодоос хайлт хийхдээ хэд хэдэн аргаар хайж болно. Жишээ нь:

find /usr/src/sys -name "*.c"|xargs grep -i 'sockbuf_waste_factor'
grep -R 'sockbuf_waste_factor' /usr/src/sys/*

гэх мэт.
Програм бичихэд цөмийн талбар эсвэл хэрэглэгчийн талбар гэсэн үндсэн ойлголтыг санаж үзэх хэрэгтэй. Хэрэглэгчийн талбарын програмуудын ихэнх нь олон урсгалт биш боловч цөмийн код нь асар төвөгтэй олон урсгалт програм бөгөөд ихэнх хэцүү асуудлууд нь урсгалын загваржилт болон цөмийг илүү параллел болгоход чиглэсэн байдаг.

Хэрэглэгчийн талбарын програм цөмийн хамгаалагдсан эсвэл хамгаалагдаагүй хэсгээс хувьсагч эсвэл утга шууд авах бол sysctl(3) эсвэл kvm(3) интерфэйс ашиглана. Өөрөөр хэлбэл цөмийн хамгаалагдсан өгөгдлийн бүтцийн хувьсагч руу шууд хандаж утга авч болохгүй гэсэн үг юм. Цөм нь хэрэглэгчийн талбараас авч болох утгыг SYSCTL макронууд ашиглан хэрэглэгчийн талбараас авч болохоор гаргаж болно. Мөн цөмийн талбарт програм бичих эсвэл өөрчлөлт хийх, жишээ нь тогтмолууд нэмэх зэрэг зүйлс хийх бол ABI буюу application binary interface болон зохих дүрэм журмыг харгалзан үзэх ёстой.

Цөмийн өгөгдлийн бүтцийг шууд тэр чигээр нь хэрэглэгчийн талбар руу авч болохоор хийж болохгүй. Өөрөөр хэлбэл тийм өгөгдлийн бүтцэд заагч эсвэл тогтмол массив зэргийг зарлаж болохгүй юм. Нэг шалтгаан нь заагч нь 64 бит болон 32 битийн систем дээр хэмжээ нь өөр байдаг явдал юм. Мөн ингэж зарласан тохиолдолд цөмийн хувьсагч руу хэрэглэгчийн програм шууд хандаж цөмийг сүйрүүлэх боломжтой болох юм. Цөмийн заагч болон өгөгдлийн бүтцийг хэрэглэгчийн талбарт шууд авах боломжтойгоор хийх нь ABI-г зөрчиж байгаа явдал юм.

Мөн хэрэглэгчийн санах ойгоос өгөгдлийн бүтэц авах эсвэл хэрэглэгчийн санах ой руу өгөгдлийн бүтэц хуулах бол тийм өгөгдлийн бүтэц дотор аль болох заагч хэрэглэхгүй байх хэрэгтэй. Учир нь цөмийн талбарын заагчийн хэмжээ хэрэглэгчийн талбарын заагчийн хэмжээнээс өөр байх боломжтой. Ингэж өөр байх тохиолдолд 32-бит/64-битийн compat shim-үүд буюу таарамжтай нийцтэй байлгах тохиргоонууд хэрэгтэй болно.

Цөмийн талбарын програмд хувьсагч зарлахдаа санах ойд аль болох бага зай эзлэхээр зарлаж өгөх хэрэгтэй. Жишээ нь:


гэсэн өгөгдлийн бүтэц байя гэж бодоё. Энэ бүтцийг ашиглах үндсэн програмд struct ipfw_port_table_entry *ent гэж зарлан санах ойн талбарт зай гарган өгвөл энэ хувьсагч нь 64 битийн систем дээрх заагчийн хэмжээтэй адил санах ойн хэмжээ эзлэх болно.

64 бит архитектурын гол дутагдал нь 32 битийн архитектуртай харьцуулбал өгөгдөл нь санах ойд 32 битийнхээс илүү хэмжээний зай эзэлдэг (заагчийн хэмжээ, бусад төрлүүд болон тэдгээрийг зэрэгцүүлж адил болгох гэснээс болоод). Ингэснээр өгөгдсөн процессийн санах ойн шаардлагыг ихэсгэж процессорын кэшийн хэрэглээг үр ашигтай ашиглахад сөрөг нөлөө үзүүлж болзошгүй юм.

Цөмийн өгөгдлийн бүтцийг (жишээ нь struct дотор struct байхад тус тусад нь санах ойн талбар зааж өгөхөд санах ойн зайны хувьд үр ашиггүй ашиглагдахаас гадна заагчтай ажиллахад төвөгтэй болно) аль болох цугт нь бүтнээр нь allocate хийх буюу санах ойн талбар зааж өгөх хэрэгтэй. Цугт нь санах ойн талбар хуваарилан зааж өгвөл санах ойн кэшийг үр дүнтэй ашиглахаас гадна өгөгдлийн бүтцийг унших үеийн эзлэх зайг багасгана.

Мөн өгөгдлийн бүтцүүдийг тодорхойлох бэлэн аргууд байдаг, бүх төрлийн list-үүд, queue, hash зэрэг өгөгдлийн бүтцүүдтэй ажиллах макронууд sys/queue.h толгой файлд заагдсан байдаг бөгөөд queue(3) гарын авлагаас уншиж болно.

Бичсэн кодоо style(9)-д дурдсан загварын дагуу хэлбэржүүлэх ёстойг бас мартаж болохгүй юм.